M17 - Mgławica Omega
| English version is here |
Mgławica Omega jest znana także pod nazwami Lecący Łabędź (ang. Swan Nebula), Podkowa (ang. Horseshoe Nebula), Homar (ang. Lobster Nebula) i innymi. Jest to jedna z najjaśniejszych i najciekawszych mgławic emisyjnych widocznych z Ziemi. Oznaczenie katalogowe tej mgławicy to Messier 17 (M17) lub NGC 6618. Jej kształt był interpretowany przez różnych obserwatorów na różnorodne sposoby - stąd wielość nazw tego ciekawego obiektu.
Mgławica ta znajduje się w gwiazdozbiorze Strzelca Sagittarius, w jednym z najbardziej bogatych w obiekty głębokiego nieba fragmentów Drogi Mlecznej. Leży w odległości około 5000–6000 lat świetlnych od nas, w kierunku centrum Galaktyki. Jej rzeczywiste rozmiary są imponujące - mierzy około 15 lat świetlnych średnicy, a na niebie zajmuje obszar o rozmiarach około 11 na 6 minut kątowych, co czyni ją wyraźnie widoczną przez teleskopy amatorskie, a nawet przez lornetki przy dobrych warunkach.
Mgławica została odkryta w 1745 roku przez szwajcarskiego astronoma Jeana-Philippe’a de Chéseaux, a później niezależnie zaobserwowana przez Charlesa Messiera, który w 1764 roku włączył ją do swojego słynnego katalogu obiektów mgławicowych i gromad.
Obserwacje
10.08.2025, około godziny 00:30 - Katowice
warunki miejskie, bardzo wysoki poziom zanieczyszczenia światłem
Mgławica Omega to klasyczna mgławica emisyjna, czyli obłok gazu (głównie wodoru), który świeci dzięki intensywnemu promieniowaniu ultrafioletowemu emitowanemu przez gorące, młode gwiazdy znajdujące się wewnątrz niej (Fot.1). To właśnie te gwiazdy, w większości typu O i B, jonizują gaz, powodując jego świecenie w charakterystycznym, czerwonym świetle linii Hα wodoru.
Na fotografii są też widoczne dwie niewielkie mgławice: IC 4706 i IC 4707. Dużo rozleglejsza jest mgławica IC 4701, lecz na fotografii jest słabo widoczna z powodu niższej jasności. W obrębie tej ostatniej możemy zauważyć też gromadę otwartą młodych gwiazd NGC 6596.
Wewnątrz M17 znajduje się gromada młodych gwiazd NGC 6618, która liczy co najmniej kilka tysięcy obiektów. Część z nich jest całkowicie ukryta w pyłowych obłokach i widoczna jedynie w zakresie podczerwieni. Mgławica jest nadal aktywnym obszarem formowania się gwiazd, co czyni ją obiektem badań w dziedzinie astrofizyki gwiazdowej.
Struktura Mgławicy Omega jest bardzo złożona: obejmuje jaśniejące włókna wodoru, ciemne pasma pyłu, zjonizowane krawędzie i pęcherze wiatru gwiazdowego. Często porównuje się ją z Mgławicą Oriona, choć M17 jest masywniejsza i bardziej zwarta. Obserwacje z kosmicznych teleskopów, takich jak Hubble i Chandra, ujawniły fascynujące szczegóły - od fal uderzeniowych i protogwiazd po złożone warstwy gorącej plazmy.
Parametry fotografii 1:
- sumaryczny czas ekspozycji: 80 minut (stack 40 klatek RAW po 120s, z wykorzystaniem odpowiedniej ilości klatek typu dark, bias i flat)
- ISO: 1600
- aparat fotograficzny Canon EOS 60D
- refraktor achromatyczny Messier AR-152S (w ognisku głównym, z filtrem redukującym zanieczyszczenie światłem)
- statyw: głowica paralaktyczna, wykorzystano autoguiding.
Literatura dodatkowa:
- Desselberger J., Na celowniku Strzelec, Urania – Postępy Astronomii, 2015, 3(777), str. 65
- Povich M. S., Churchwell E., Bieging J. H., Kang M., et al., The Extended Environment of M17: A Star Formation History, Astrophysical Journal, 2009, 696(2), str. 1278-1306
- Broos P. S., Feigelson E. D., Townsley L. K., Getman K. V., et al., The Young Stellar Population in M17 Revealed by Chandra, Astrophysical Journal Supplement Series, 2007, 169(2), str. 353-385
Marek Ples